روغن هم اثر انگشت دارد!

شاید در نگاه اول دو روغن کاملاً شبیه یکدیگر باشند؛ رنگ مشابه، ظاهر مشابه و حتی بوی نزدیک به هم داشته باشند. اما ترکیب شیمیایی آنها می‌تواند داستان متفاوتی تعریف کند.

یکی از مسیرهای جدید صنعت غذا، استفاده از اثر انگشت طیفی روغن برای بررسی اصالت آن است. دستگاه‌های طیف‌سنج می‌توانند الگوهایی از ترکیبات روغن ایجاد کنند و سپس روش‌های آماری پیشرفته و هوش مصنوعی این الگوها را با نمونه‌های شناخته‌شده مقایسه کنند.

اهمیت این فناوری زمانی مشخص می‌شود که یک روغن گران‌تر با روغنی ارزان‌تر مخلوط شده باشد. تشخیص چنین اختلاطی صرفاً از روی ظاهر محصول برای مصرف‌کننده عملاً امکان‌پذیر نیست.

پژوهشی که در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، حتی استفاده از تصویربرداری فراطیفی در کنار یادگیری ماشین را برای تشخیص دستکاری روغن بررسی کرده است. بهترین مدل این مطالعه در مجموعه آزمون و اعتبارسنجی به دقت حدود ۹۸٫۲ درصد رسید. البته این عدد مربوط به نمونه‌ها و شرایط همان پژوهش است و نباید آن را به تمام روغن‌های موجود در بازار تعمیم داد.

روش‌های دیگری نیز در حال توسعه‌اند. طیف‌سنجی فروسرخ، رامان و روش‌های مبتنی بر رزونانس مغناطیسی هسته‌ای می‌توانند اطلاعات متفاوتی از ساختار شیمیایی نمونه ایجاد کنند و در کنار تحلیل‌های آماری برای بررسی اصالت مواد غذایی به کار روند. 

اما آیا دستگاه کوچکی وجود دارد که هر روغنی را فوراً «اصل یا تقلبی» اعلام کند؟

هنوز موضوع به این سادگی نیست. بررسی سازمان استانداردهای غذایی بریتانیا نیز تأکید می‌کند که بسیاری از روش‌های سریع هنوز نیازمند استانداردسازی و اعتبارسنجی گسترده‌تر هستند و در موارد مشکوک، آزمایش‌های تأییدی آزمایشگاهی همچنان اهمیت دارند.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که آینده کنترل کیفیت روغن خوراکی را جذاب می‌کند:

ترکیب دستگاه‌های سریع بانک اطلاعاتی روغن‌ها هوش مصنوعی

شاید در آینده نه‌چندان دور، کنترل اصالت یک محموله روغن پیش از ورود به خط تولید بسیار سریع‌تر از روش‌های سنتی انجام شود.

رصد روغن در roghan.ir از این پس فناوری‌ها، پژوهش‌ها و اتفاقاتی را دنبال می‌کند که می‌توانند آینده صنعت روغن خوراکی را تغییر دهند.